Pou kenbe sou telefòn: chwazi “Save as PDF” nan fenèt enpresyon an.
Bakteri, chanpiyon, òganis ki sanble ak chanpiyon, viris, ak pwoblèm ki pa enfektye ka bay menm tach oswa flétrisman. Olye yon tablo ki pwomèt diferansye yo ak je sèlman, sèvi ak obsèvasyon pou deside ki echantiyon ak istwa ou bezwen pote bay yon teknisyen oswa laboratwa.
Kòman Bakteri ak Chanpiyon Diferan Fondamantalman
Chanpiyon (fongi): Yo pwopaje pa spò ki vole nan lè oswa nan dlo. Yo bezwen imidite sou fèy pou jèmen. Yo grandi dousman — ou gen plizyè jou pou aji anvan yo detwi plant lan.
Bakteri: Mikwòb ki antre nan plant atravè blesi, twou ensèk, oswa bò rasin. Yo pwopaje nan dlo — yon gout lapli ki rebondi sou tè enfekte ka transmèt bakteri sou fèy. Yo travay vit — yon plant ka mouri nan 3–7 jou.
Virus: Pwopaje pa ensèk (sitou afid ak mouch blanch). Pa gen tretman — sèl solisyon se rache plant lan epi kontwole ensèk yo.
Tablo Dyagnostik — Konpare Siy yo
CHANPIYON — Siy karakteristik:
— Poud blan, gri, oswa wouj sou fèy (toujou vizib anlè oswa anba fèy)
— Tach ak yon sèk jòn otou yo (tankou target)
— Plant fleri dousman — premye fèy anba, epi monte
— Siy pi rèd apre lapli ak nwit imide
— Odè: souvan odè tè mouye
BAKTERI — Siy karakteristik:
— Tach ki sanble mouye oswa grase (water-soaked), souvan pi pal nan sant
— Plant fleri vit — souvan tout plant la alafwa oswa yon branch antye
— Lè ou koupe tige a: likid blanch oswa mawon k ap koule (bacterial ooze)
— Mauvèz odè — bakteri souvan bay yon sant ki pa bon
— Tach yo pa gen yon bò net — yo chaje
VIRUS — Siy karakteristik:
— Fèy frisote, woule, oswa deform (moza — koulè vèt klè ak nwa ansanm)
— Plant la grandi mal — tig tòde
— Symptom yo pa gaye soti nan yon pwen — yo parèt toupatou alafwa
Tès Tige — Yon Endis, Pa Yon Dyagnostik
Dekolorasyon andedan yon tij ka montre tisi vaskilè domaje, men li pa separe bakteri ak Fusarium nan 30 segonn. Yon tij ki sanble pwòp pa elimine tout maladi, epi koulè mawon oswa nwa ka soti nan plizyè patojèn oswa domaj rasin.
Koupe yon echantiyon ak yon zouti pwòp, pran foto, epi dezenfekte zouti a anvan lòt plant. Pa boule plant oswa fatra san règleman ak kondisyon dife ki pèmèt sa. Pou sispèk flétrisman bakteryèn, yon sèvis dyagnostik ka konseye sou tès, destriksyon, wotasyon, ak mouvman tè oswa dlo.
Tretman selon Dyagnostik
SI SE CHANPIYON:
— Bikabònat (baking soda): 1 kiyè + savon + 1 lit dlo — vaporize fèy, pa rasin
— Lwil nim: 1 kiyè + savon + 1 lit dlo — maten oswa aswè sèlman
— Bouyon lay: 5–6 gousse pile, bouyi, filtre, vaporize
— Retire fèy afekte imedyatman — pa konpòs
— Pa wouze anlè fèy
SI SE BAKTERI:
— Bakteri pa trete fasil ak remèd natirèl. Aksyon prensipal:
— Rache plant ki gen bakteri wilt imedyatman — yo p ap geri
— Dezenfekte tout zouti ak dlo chaux oswa alkòl
— Pa wouze anlè fèy — bakteri pwopaje nan dlo
— Wotasyon rekòt — bakteri ka ret nan tè 1–2 an
— Evite blese plant lè ou travay bò yo — bakteri antre pa blesi
SI SE VIRUS:
— Rache plant malad imedyatman
— Kontwole afid ak mouch blanch (ki pwopaje virus) — dlo savon, nim
— Pa plante menm plant nan menm kote
Ka Spesyal — Tomat ki Fleri San Rezon
Tomat ki fleri pandan jounen men reprann aswè: Ka se bakteri wilt (Ralstonia solanacearum) — trè kouran an Ayiti. Fè tès tige. Si andedan an brun ak likid: Rache imedyatman, dezenfekte, pa plante tomat la menm kote a pou 3 an minim.
Tomat ki fleri sèlman yon bò: Ka se Fusarium wilt (chanpiyon). Koupe tige — si brun sèlman nan anndan (pa toupatou): Wotasyon 2–3 an, plante varyete rezistan (VFN).
Kalalou ak Joumou ki fleri rapid: Souvan twòp dlo — tè ki mouye. Verifye dreynaj anvan ou fè lòt tretman. Rasin ki choke nan tè mouye bay menm siy ak maladi.
Chou ak Leti ak tach jòn anlè, vlou anba: Downy mildew (chanpiyon). Pa mouye fèy — espas plant pi laj — nim oswa bikabònat anba fèy sitou.
