OrijinEntwodui; soti nan zòn cho Azi
NivoFasil
Pi bon sezonMas–Avril (kòmanse sezon lapli)
Tan pou rekòlte4–6 mwa (jenjanm jèn), 8–10 mwa (jenjanm mi)
Kijan pou miltipliyeRizòm (mòso rasin)
Pou kenbe sou telefòn: chwazi “Save as PDF” nan fenèt enpresyon an.
Jenjanm (Zingiber officinale) soti nan zòn cho Azi epi li kiltive atravè twopik yo. Li ka byen adapte ak anpil zòn Ayiti lè tè a rich, imid men pa plen dlo, epi plant lan jwenn lonbraj pasyèl. Kantite rekòt la varye selon varyete, semans, dlo, tè, ak maladi.
Benefis Jenjanm
Manje ak prèv
- Itil kòm epis nan ji, te, sòs, ak manje
- Sipleman jenjanm ka ede kèk kalite kè plen, men prèv la limite selon sitiyasyon an
- Gou ak konpoze aktif yo pi fò lè rizòm nan fin mi
- Se pa yon ranplasman pou tretman medikal
Ekonomikman
- Randman varye anpil selon kalite rizòm, tè, dlo, lonbraj, ak maladi
- Vann fre, seche, oswa nan ji — diferan pri selon fòm
- Konsève rizòm semans ki an sante apa; kite yo nan tè ka ogmante risk maladi oswa pèt nan kèk zòn
Kijan pou Plante Jenjanm
1
Chwazi rizòm pou plante
Pi bon chwa a se rizòm semans ki soti nan yon sous serye epi ki pa montre pouriti, blesi, oswa maladi. Etikèt 'òganik' pa garanti yon rizòm ap pouse, epi rizòm mache ka pote patojèn. Si ou koupe l, sèvi ak yon zouti pwòp, kite sifas la geri, epi teste yon ti lo anvan ou plante anpil.
2
Plante nan bon kote
Jenjanm souvan benefisye de lonbraj pasyèl nan zòn ki cho, men twòp lonbraj ka diminye kwasans. Chwazi limyè ki pwoteje fèy kont solèy dife apremidi, ansanm ak tè rich, lach, imid epi byen dreyne.
3
Plante kòrèkteman
Fè twou 5–8 cm fon. Mete mòso rizòm la je anlè. Kouvri ak 2–3 cm tè mou. Espas: 20–25 cm ant chak rizòm, 30–40 cm ant ranje. Kouvri ak pay pou kenbe imidite epi anpeche move zèb. Pouse kòmanse parèt nan 2–4 semèn.
4
Dlo ak angrè
Kenbe imidite regilye san satire tè a. Frekans awozaj depann de lapli, lonbraj, tè, pay, ak gwosè plant lan—pa swiv otomatikman 3–4 fwa pa semèn. Sèvi ak konpòs ki fin fèt oswa yon plan nitrisyon selon tè a; pa mete fimye fre bò rizòm. Redui dlo lè plant lan antre nan matirite, men verifye tè a olye ou sispann sou yon dat fiks.
5
Rekòt
Ou ka leve kèk rizòm bonè pou jenjanm jèn oswa tann pati anlè a jòni pou rizòm ki pi mi; mwa yo varye selon materyèl ak klima. Fouye san blese rizòm yo. Pou pwochen sezon, chwazi epi estoke materyèl semans ki an sante olye ou toujou kite l nan tè kote pouriti ka rete.
Kijan pou Itilize Jenjanm
Ji jenjanm kòm bwason
- Rale po jenjanm la ak yon kiyè
- Graje oswa pile yon mòso 5 cm
- Peze ji a — ajoute sitwon ak yon ti siwo myèl
- Sèvi kòm bwason; pa prezante li kòm yon tretman medikal