OrijinPlizyè espès kiltive; D. alata soti nan Azi, D. rotundata soti nan Afrik
NivoModere
Pi bon sezonMas–Avril (debidebout sezon lapli)
Tan pou rekòlte6–9 mwa
Kijan pou miltipliyeMòso yanm (sett) — pa grenn
Pou kenbe sou telefòn: chwazi “Save as PDF” nan fenèt enpresyon an.
Yanm se non plizyè espès Dioscorea; li pa menm plant ak patat oswa manyòk. Li fè yon lyan ki monte sou sipò epi yon tibèkil ki ka antre fon nan tè a. Gwosè, kantite mwa pou rive mi ak dire depo varye selon espès, varyete, materyèl plante ak kondisyon jaden an.
Benefis Yanm
Pou sante
- Rich an fibè, potasyòm, ak vitamine C
- Bay lanmidon kòm sous enèji; efè sou sik nan san depann de pòsyon ak preparasyon
- Se yon manje, men li pa dwe prezante kòm yon medikaman poutèt konpoze plant lan
Ekonomikman
- Kèk espès konsève plizyè mwa nan bon kondisyon, tandiske lòt yo boujonnen oswa gate pi vit
- Tibèkil ki pa blese gen plis chans kenbe kalite pandan depo
- Demand konstant nan mache Ayiti
Kijan pou Plante Yanm
1
Prepare mòso yanm (sett)
Koupe yon yanm an mòso 50–100g chak youn — asire chak mòso gen omwen 1–2 je (ti pwent). Kite mòso yo seche 3–5 jou nan lonbraj pou yo fòme yon kalòs (po pwotèktè) sou koupe a — sa evite pouri nan tè.
2
Prepare tè a
Yanm bezwen tè pwofon ak mou — omwen 40–60 cm. Fè gwo mòn (hay) 30–40 cm wotè pou ba rasin yo plas. Tè rich an matye òganik, ki dreyne bien. Evite tè ajil di — rasin yo ap deifòm. Espas: 1 mèt ant mòso, 1–1.5 mèt ant ranje.
3
Mete sipò pou lyan
Yanm monte anlè kòm yon gwo lyan — li ka rive 3–5 mèt. Mete baton solid oswa treyi imedyatman apre plante. Si ou pa ba yanm sipò, lyan an ap gaye sou tè epi rekòt bese. Monte anlè = plis rasin.
4
Dlo ak angrè
Wouze regilyèman pandan premye 3–4 mwa (kwasans aktif). Lè lyan an kòmanse jòni (mwa 6–8), bese wouze — yanm ap prepare pou rekòt. Pa ajoute twòp azòt — konpòs ak fimye bèt bay pi bon rezilta.
5
Rekòt
Anpil yanm pare lè lyan an jòni epi antre nan dòmi, men delè a depann de espès la. Fouye ak anpil swen pou pa koupe oswa kraze tibèkil la. Mete rekòt la touswit nan lonbraj; klase tibèkil blese yo apa. Depo bezwen kote pwòp, ayere, pwoteje kont solèy, lapli ak rat, ak enspeksyon regilye.
Kijan pou Itilize Yanm
Yanm bouyi ak sèl
- Koupe yanm, retire po epè a
- Bouyi 25–35 minit selon gwosè moso
- Sèvi ak pwason fri, vyann, oswa sòs